Psikiyatrinin Fenomenolojisi

(Çeviri: Şizofrengi 1996; 22: 19-25’de yayımlandı)

Makalenin aslı: Varghese FT: The phenomenology of psychiatry. Am J Psychother 1988; 42(3): 389-403

Temelde bilinçli yaşantının doğasını açığa çıkarmakla uğraşan fenomenoloji, psikiyatri­de, ruhsal belirtilerin ayrıntılarını hastala­rın betimlediği gibi anlamak demektir. Çoğu psikiyatriste göre fenomenoloji, betimleyici psikopatoloji ile eş anlamlı­dır; psikiyatristin, hastanın bazı belirtileri nasıl yaşadığını anlama sürecinin altında yatan felsefî ilkeler pek önemsenmez. Fenomenolojik yöntemin psikoterapötik sonuçlarına daha da az dikkat edilir.

Ruhsal hastalık yaşantısının doğasını açıklayacak bir yöntembilim geliştirmeye çalışırken fenomenolojiyi psikiyatriye so­kan Jaspers’in en büyük katkısı, belirtileri, bu belirtilerin içeriklerinden çok, hasta­nın onları yaşama biçimine göre ayırt et­mekti. Fenomenlerin yaşantılanması üze­rinde odaklaşması onun “empatik olarak anlaşılabilen” ile “anlaşılamayan” arasın­da bir ayrım yapmasını da getirdi. Örne­ğin, sanrılı algılamanın tanımı, algıya bağ­lanan anlamın anlaşılamazlığına dayanır. Bu yüzden, sanrılı algılama ile algıya-bağ­lı sanrısal anlayış arasındaki ayrım, tama­men, ilkinde anlam yaşantısının dolayım­sızlığına dayanır, öyle ki anlam algının içinde taşınır.

HUSSERL’İN FENOMENOLOJİSİ

Bilinçli yaşantının, bilincin kendisi de dahil, dünyadaki şeylerin bilmesinin mümkün olup olmadığı sorusu, tarih ka­dar eski bir sorudur. Gerek Platoncu, gerekse Aristocu okullar zihnin, gerçekli­ği çarpıtacak kadar değişmiş ve ör­gütlenmiş olup olmadığını tartışmış, ikisi de karşıt sonuçlara ulaşmıştır.