Karanlık Üçlü (Dark Triad)

Craig Neumann, Scott Barry Kaufman. Psyche.

Son yıllarda narsisizm, psikopati ve Makyavelizmden oluşan karanlık üçlü üzerine birçok araştırma yayımlandı. Araştırmalara bakılırsa, genel nüfusun %1-2’si uç düzeyde karanlık üçlü özellikleri sergiliyor. %10-20 ise orta düzeyde. Ancak bu ılımlı düzeyde bile karanlık üçlü özelliklerine sahip olan kişiler yalan söylüyor, aldatıyor, ırkçı tutumlar takınıyor ve başkalarına şiddet uyguluyorlar.

Kişiiliğin bir de aydınlık yanı, aramızdaki ‘sıradan azizler’ var: Bu kişiler başkalarıyla içtenlikle ilgilenir, onlara bir amaca yönelik araçlar olarak değil sorgusuz iyi muamele ederler. Başkalarının başarılarını alkışlar, insanların temelde iyi olduğuna inanır, herkesin onuruna saygı duyarlar. İnsanların %30-50’si de belirgin bir aydınlık kişilik profili gösteriyor. Bu oran özellikle kadınlarda daha yüksek.

İlk bakıldığında “sona kalan dona kalır” sözü doğru gibi görünüyor. Enerjinizi hep başkalarına özen göstererek harcarsanız, belki de arkada kalmaya mahkum olursunuz. Başkalarının hislerine aldırmadan onları aldatmaya ve kullanmaya hevesliyseniz, hep “bir numara” olmakla ilgilenir ve daha hızlı zirveye çıkarsınız. Fakat araştırmalar bu çıkarımları desteklemiyor.

https://hakanatalay.blog/psikiyatri/26/: Psikiyatri Devamını oku: Psikiyatri

Karanlık Üçlü (Dark Triad) (devam)

Araştırmalarda “başarılı” karanlık kişilik fikrine destek var, ancak, bir noktaya kadar. Örneğin, bir çalışmada psikopatik kişilik özellikleri olanların partnerle rekabet etmelerini gerektiren bir ödev verildiğinde daha fazla, fakat işbirliği gerektiren bir ödev verildiğinde daha az puan kazandıkları bulunmuş.

Dolayısıyla bunların gerçek dünyadaki başarıları tartışmalıdır. Şirket ortamlarında karanlık kişilik özelliği olanların karizmatik ve lider olarak görülme olasılıkları diğerlerinden biraz daha yüksek, fakat işi bitirmeye gelince daha az başarılı olma eğilimindeler ve kötü takım oyuncuları olarak görülüyorlar. Aynı şekilde, karanlık kişilik özelikleri olanların seçilme ve pozisyonlarını koruma olasılıkları daha fazla, fakat yasaları meclisten geçirmede o kadar iyi değiller. Ya da bu özelliklere sahip olan fon yöneticileri genel olarak yönettikleri yatırım fonlarındann daha düşük mali kazançlar elde ediyorlar. Özetle, ortalama gelirleri aydınlık kişilikleri olanlardan daha yüksek değil.

Üstüne üstlük, karanlık kişilik özellikleri olanların işlerinin dışında çok şansları yok. Hapse girmemeyi becerebilseler bile, intihar ve şiddet sonucu ölüm riskleri yüksek. Ayrrıca, mutlu da değiller: Karanlık kişilik özellikleri olan kişilerin benlik imgeleri kötü, başkalarıyla yakın bağlar kuramıyorlar ve yaşam memnuniyetleri düşük. Buna karşın aydınlık kişilik özellikleri profilleri olanların hayatları daha doyurucu ve ödüllendirici. Kendilerine dair görüşleri daha olumlu, başklarıyla daha olumlu bağları var ve hayatı daha doyurucu buluyorlar.

Aydınlık kişilik özellikleri olan bireyler başkalarına daha çok empati gösterirken, karanlık kişilik özellikleri olanlar çok az empati gösteriyorlar. Tür olarak biz temelde toplumsal bağlantılar kuracak şekilde yapıldık ve bu yüzden işbirliği ve güvene bağımlıyız. Karanlık kişilik özellikleri olanlar bunu kişisel kazançları için kullansalar da aslında bunu yaparken kendilerine de zarar veriyorlar. Esasında aldatmaya dönük manipülasyonlar ve başkalarını duyarsızca kullanmak suretiyle bindikleri dalı kesiyorlar. Çünkü karanlık kişilik özellikleri olanlar ilk başta başkalarının dikkatini çekseler de toplumsal davranışları sonunda işte ve politikada sınırlı bir başarıya ve hayatlarında doyumsuzluğa yol açıyor.

Gerçekte üçüncü bir grup daha var: Bireylerin %30-40 kadarı karanlık ve aydınlık özelliklerin bir karışımını sergiliyorlar. Bu karışık gruptaki kişiler empati ve toplumsal bağlar kurma gibi kritik değişkenlerde aydınlık gruba benziyorlar, fakat bazı karanlık eğilimlere de sahipler: Başkalarına dönük aldatıcı, bencil ya da incitici davranışlarla ilişkilerini sekteye uğratıyorlar. Bunların yaşam memnuniyeti düzeyleri aydınlık kişilik özellikleri olanlardan daha düşük ve benlik imgeleri daha az olumlu.

Ancak, karamsarlığa yer yok. Kişilik hayat boyu değişmeye devam ediyor. Karanlık ve aydınlık kişilik özellikleri de öyle. Özellikle insanlar büyüdükçe (30 dan 40’a giderken) daha fazla aydınlık kişilik özellikleri sergiler hale geliyorlar. Ayrıca, vicdan sahibi olma ve kendini-denetleme gibi moral karakter özellikleri yaşlı kişilerde saha sık görülüyor. Yani, psikolojik olgunlaşma süreci aydınlık ve karanlık kişilik profillerini farklılaştırıyor.

Biz doğuştan adalet duygusuyla dünya geliriz. Dil gibi bu da daha fazla geliştirilmesi gereken bir beceridir. Sadece bizde değil, primatlarda da moral davranış büyük ölçüde işbirlikçi toplumsal etkileşimler aracılığıyla ortaya çıkar ve gelişir. Bu yüzden, kucaklayıcı ve güven verici toplumsal bağlantılarla aydınlık kişilik özelliklerine doğru ilerleyebiliriz.

En önemli şey, değişmeyi istemektir. Ne yazık ki uç düzeyde karanlık kişilik özellikleri olan çoğu kişi nasıl bir kişiyse onu değiştirmek istemez. Hayatlarında mutlu olmamalarına rağmen, ihtiyaç duyduklarını düşündükleri şeylere takılıp kalırlar: Daha çok güç, servet ve başkalarına hükmetme…

Elbette bazen hepimiz diğer insanların sesini kesip kendimizi kollamaya hevesleniriz. Özellikle aldatan, yalan söyleyen ve başkalarını kullananların bizim önümüzde olduğunu gördüğümüzde bu his doğru da olabilir. Fakat bunun böyle olmadığından emin olabilirsiniz. Sonunda daha ödüllendirici bir hayata giden yol, empatik ve başkalarıyla bağlantılı olmaktan geçiyor.

Kaynak: https://psyche.co/ideas/are-people-with-dark-personality-traits-more-likely-to-succeed